Hoe kunnen we vandaag de dag woningen ontwerpen die over twintig of dertig jaar nog steeds aan de behoeften van mensen voldoen? Het antwoord gaat verder dan alleen vierkante meters. Het gaat erom te begrijpen hoe de behoeften van mensen in de loop van hun leven veranderen, in welke gemeenschappen ze leven en hoe belangrijk samenwerking is. We spraken met Flore Rens, innovatiestrateeg bij Fronteer, over wat er nodig is om woningen te creëren die klaar zijn voor de toekomst.

In Nederland draait het debat over huisvesting vaak om cijfers. Dat is begrijpelijk, gezien de omvang van het woningtekort, maar het bouwen van meer woningen biedt niet per se een antwoord op een grotere vraag: hoe willen we in de toekomst wonen?

Neem bijvoorbeeld iemand die op latere leeftijd zelfstandig wil blijven wonen, maar wiens woning niet langer aan zijn of haar behoeften voldoet. Om deze uitdaging aan te pakken, is het niet alleen nodig om nieuwe woningen te bouwen. Het gaat er ook om de woningen die we al hebben opnieuw te bekijken en aan te passen.

Een ander uitgangspunt

Woningen bouwen die klaar zijn voor de toekomst betekent dat we een andere vraag moeten stellen. In plaats van ons uitsluitend te richten op het aantal woningen dat we nodig hebben, zouden we ons moeten afvragen hoe we mensen kunnen helpen zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen.

Een groot deel van de woningmarkt is ingedeeld in categorieën zoals sociale woningbouw, middensegmenthuur, particuliere huurwoningen en eigenwoningbezit. Dit zijn nuttige onderscheidingen, maar ze zeggen heel weinig over de mensen die daadwerkelijk in deze woningen wonen. Zo kunnen bijvoorbeeld zowel een starter op de woningmarkt als iemand van in de zestig op zoek zijn naar een kleiner appartement, maar toch totaal verschillende behoeften en verwachtingen hebben.

Verder denken dan de vier muren

Daarom moeten we verder kijken dan individuele woningen en op een bredere manier naar woonoplossingen gaan kijken. En ja, dat brengt nieuwe uitdagingen met zich mee. Wie betaalt de gemeenschappelijke ruimtes? Hoe ontwerp je een gebouw dat geschikt is voor zorgtechnologieën die nog niet eens bestaan? En hoe creëer je een gemeenschap die echt goed functioneert?

Woningen en wijken moeten zich kunnen aanpassen, of het nu gaat om nieuwe technologieën, veranderende eisen op het gebied van toegankelijkheid of veranderende zorgbehoeften. En dat betekent vooruitdenken. Vastgoedontwikkeling duurt jaren, dus alles wat we vandaag beginnen te plannen, wordt uiteindelijk ontworpen voor een toekomst die we niet volledig kunnen voorspellen. Het doel is niet om elke voorspelling goed te hebben. Het is om plekken te creëren die zich kunnen aanpassen aan wat er ook maar komen gaat.

Meer dan alleen stenen en mortel

We zien nu al nieuwe manieren om privé- en gemeenschappelijke leefruimtes te combineren. Een kleinere woning kan bijvoorbeeld toegang bieden tot gemeenschappelijke ruimtes, gedeelde voorzieningen en mogelijkheden om contact te leggen met buren.

Naarmate steeds meer mensen langer zelfstandig willen blijven wonen, terwijl de druk op de professionele zorgsector blijft toenemen, zullen gemeenschappen, technologie en informele ondersteuningsnetwerken een steeds belangrijkere rol gaan spelen. Maar het simpelweg toevoegen van een gemeenschappelijke ruimte zorgt nog niet voor een gemeenschap. En technologie kan menselijk contact nooit vervangen. De echte kans ligt in het samenbrengen van doordacht ontwerp, diensten, technologie en de sociale banden die een plek tot een succes maken.

En er is nog een ander belangrijk punt: woningen moeten aantrekkelijk zijn, niet alleen praktisch. Want waarom zou iemand ervoor kiezen om te verhuizen als het alternatief niet als een stap vooruit voelt? Een woning kan zo worden ontworpen dat deze aan veranderende zorgbehoeften tegemoetkomt, zonder eruit te zien als een zorginstelling. Een woongemeenschap kan ondersteuning bieden zonder institutioneel aan te voelen. En een flexibel gebouw kan nog steeds volop karakter hebben.

Innovatie vereist samenwerking

Uiteindelijk verandert hierdoor de vraag die we stellen. In plaats van Wat moeten we in dit gebouw plaatsen?, moeten we ons afvragen Welke rol zou deze plek kunnen spelen in de bredere gemeenschap? Projectontwikkelaars, lokale overheden, zorgverleners, technologiebedrijven, investeerders en bewoners spelen allemaal een rol. Elk van hen brengt een ander perspectief in, en geen enkele organisatie kan deze uitdaging in haar eentje het hoofd bieden.

Bij Fronteer zijn we ervan overtuigd dat hier echte innovatie ontstaat: door verschillende perspectieven samen te brengen om nieuwe woonconcepten te ontwikkelen die aansluiten bij de behoeften van de mensen van vandaag, maar tegelijkertijd flexibel genoeg zijn om ook aan de behoeften van morgen te voldoen. Want als we woningen ontwerpen die tientallen jaren meegaan, kunnen we niet elke beslissing baseren op wat mensen op dit moment nodig hebben.

Fronteer werkt momenteel samen met de Rabobank en een brede coalitie van partners om nieuwe benaderingen voor toekomstbestendige huisvesting te verkennen en deze ideeën om te zetten in praktische oplossingen.